Từ xa xưa con người đã biết sử dụng các loại cây thảo dược trong việc chữa bệnh, đến tận bây giờ các loại cây đó vẫn được sử dụng rộng dãi trong ngành y dược. Nổi bật trong số đó phải nhắc đến cây cà gai leo, theo những thông tin truyền tai nhau trong dân gian cây có tác dụng giải rượu, mát gan, điều trị các bệnh về gan,… Cho đến tận bây giờ những thông tin đó vẫn được giữ nguyên giá trị.

Cây cà gai leo là gì?

Cà gai leo có tên khoa học là Solanum procumben Lour. Thường được gọi theo nhiều tên khác nhau tùy theo vùng miền như: Cà quýnh, cà quạnh, cà vạnh, cà gai dày.

Là một loại cây thân thảo sống quanh năm, chiều cao khoảng 1m, tán cây xòe rộng, thân cây có rất nhiều gai và phủ một lớp lông hình sao.

Gốc lá thường là hình lưỡi rìu hay hơi tròn, mặt dưới lá có rất nhiều lông màu trắng, mềm, mặt trên của lá có rất nhiều gai, lá thường mọc so le nhau.

Cây cà gai leo thường ra hoa vào tháng 4 tới tháng 5 và kết quả vào tháng 9 cho tới tháng 12. Hoa của cây thường mọc theo chùm từ 2 đến 4 bông, hoa có màu trắng nhụy vàng, mỗi bông hoa có từ 4 đến 6 cành hoa. Quả của cây có hình trong mọng bóng căng, lúc xanh có màu xanh, khi chín quả chuyển sang màu đỏ tươi rất đẹp.

Cây cà gai leo mọc hoang khắp nơi trên vùng đất Việt Nam, đặc biệt phổ biến nhất là miền bắc nước ta như Thái Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Nam, Lào Cai,…

Thành phần có trong cà gai leo 

Theo nghiên cứu trong thân lá và rễ cà gai leo có chứa nhóm chất: saponin, glycoalcaloid, flavonoid, sterol, acid amin, chất béo…

Đặc biệt hợp chất quan trọng glycoalkloid đây là chất có khả năng kháng viêm, hạn chế sự tạo thành xơ ở một số tổ chức mô liên kết, bảo vệ chức năng gan, ức chế sinh tổng hợp collagen.

Thành phần có trong quả là nhiều nhất, sau đó là đến lá, cuối cùng là rễ và thân.

Cây cà gai leo, Công dụng, Dược tính, Cách sử dụng hiệu quả?
Cây cà gai leo, Công dụng, Dược tính, Cách sử dụng hiệu quả?

Công dụng chữa bệnh của cà gai leo 

Theo đông y có vị hơi the, tính ấm, hơi có độc, có tác dụng trị đau lưng, tán phong thấp, trừ ho, nhức xương, trị rắn cắn, tiêu độc, tiêu đờm, cầm máu, giảm đau, trị xơ gan, viêm gan, gan nhiễm mỡ.

Cà gai leo chữa bệnh xơ gan 

Trong cà gai léo có chứa chất glycoalcloid có tác dụng làm chậm tiến triển của xơ và giảm mức độ xơ giải đoạn đầu. Làm chậm quá trình xơ gan, giảm triệu chứng và ngăn ngừa biến chứng của gan. Giảm mức độ liên kết ngang và mức độ xơ về mô học, làm giảm lượng collagen.

Cà gai leo chữa bệnh gan, giải độc gan, hạ men gan 

Cà gai leo có chứa nhiều hợp chất giúp bảo vệ các tế bào gan bị hủy hoại, làm hạ men gan nhanh, hỗ trợ làm giảm bớt các biểu hiện tổn thương gan theo nghiên cứu trong luận tiến sỹ y học của Nguyễn Phúc Thái do PGS.PTS Nguyễn Khắc Hải và GS.TS Nguyễn Phúc Hưng

Tác dụng trên hệ miễn dịch 

Dịch chiết từ cà gai leo có khả năng kích thích phát triển tế bào lympho T, một chất quan trọng của hệ miễn dịch. Bảo vệ cơ thể khỏi các tác nhân bên ngoài như vi khuẩn virus, giúp cơ thể khỏe mạnh.

Cà gai leo hỗ trợ điều trị bệnh viêm gan vi rút B, viêm gan vi rút 

Glycoalcloid có trong cà gai leo giúp hỗ trợ điều trị bệnh viêm gan do virus, đặc biệt là viêm gan B, ức chế sự phát triển của các vi khuẩn, tăng cường hệ miễn dịch, cải thiện các triệu chứng của bệnh: 

Đề tai luận án tiến sỹ y học vào năm 1999: “Một số đặc điểm lâm sàng, siêu cấu trúc gan và hiệu quả bước đầu điều trị bệnh nhân viêm gan virut B mạn hoạt động bằng thuốc Cà gai leo” của bác sĩ Trịnh Thị Xuân Hòa đã thử nghiệm lâm sàng sản phẩm chứa Cà gai leo tại Bệnh viện Quân y 103 cho thấy bệnh nhân sau khi sử dụng sản phẩm chứa Cà gai leo đã cải thiện đáng kể các triệu chứng chán ăn, mệt mỏi, vàng da, men gan trở về bình thường nhanh sau 2 tháng. Đặc biệt sau 3 tháng sử dụng, hầu hết các bệnh nhân đều giảm nồng độ vi rút trong máu rõ rệt, thậm chí đã ghi nhận trường hợp âm tính virus.

Cà gai leo giúp ức chế một số ung thư, chống oxy hóa 

Dịch chiết toàn phần từ cây cà gai leo có khả năng chống oxy hóa rất mạnh, giúp làm giảm tổn thường do oxy hóa gây ra ở gan, bảo vệ gan.

Theo nghiên cứu của TS. Nguyễn Thị Bích Thu, trong dịch chiết toàn phần từ cây Cà gai leo và glycoalcaloid có tác dụng chống oxy hóa có ý nghĩa tương ứng là 47.5% và 38,1%.

Giúp kích thích quá trình tái sinh tế bào gan, chống hạ men gan, viêm gan rất tốt. Hỗ trợ điều trị bệnh viêm gan, ngăn ngừa men gan cao, ngăn ngừa xơ gan tiến triển, giải độc và bảo vệ gan rất hiệu quả.

Các bài thuốc từ cà gai leo 

Chữa tê thấp, đau lưng, nhức mỏi: Cà gai leo 10g, dây gấm 10g, thổ phục linh 10g, kê huyết đằng 10g, lá lốt 10g. Sao vàng, sắc uống ngày 1 thang. Liên tục từ 10 – 30 thang.

Chữa viêm gan, xơ gan, hỗ trợ chống tế bào gây ung thư: cà gai leo (thân, rễ, lá) 30g, cây dừa cạn 10g, cây chó đẻ răng cưa (diệp hạ châu) 10g. Tất cả sao vàng, sắc uống hàng ngày một thang.

Chữa chứng ho gà, suyễn: Cà gai leo 10g, thiên môn 10g, mạch môn 10g. Sắc ngày 1 thang chia 3. 

Làm giải rượu: Theo kinh nghiệm, cà gai leo dùng chữa ngộ độc rượu rất tốt. 100g cà gai leo khô sắc với 400ml nước còn 150ml, uống trong ngày, nên uống khi thuốc còn ấm. Hoặc 50g cà gai leo khô hãm với nước sôi, cho người say rượu uống thay nước. Dùng đến khi tỉnh rượu.

Bài thuốc dùng trị cảm cúm, bệnh dị ứng, ho gà, đau lưng, đau nhức xương, thấp khớp, rắn cắn: Liều dùng 16 – 20g rễ hoặc thân lá cà gai leo sắc uống hàng ngày.   

Hỗ trợ điều trị các bệnh về gan (viêm gan B, xơ gan…): 35g rễ hoặc thân lá cà gai leo, sắc với 1 lít nước, còn 300ml chia uống 3 lần trong ngày, giúp hạ men gan, và giải độc gan rất tốt.

Chữa ho do viêm họng: Rễ hoặc thân và lá cà gai leo 15g, lá chanh 30g, sắc uống làm 2 lần trong ngày. Uống khi thuốc còn ấm. Dùng trong 5 – 7 ngày.

Nguồn: https://hoangthaomoc.com.vn/